آسیب‌های تور‌های فاقد مجوز و قیمت‌گذاری نامناسب بر صنعت گردشگری

در ابتدا آقای علی شادلو، مدیرعامل موسسه آوای ارسباران ضمن خوش‌آمد گویی به میهمانان، هدف از تشکیل چنین جلساتی را در موسسه ارسباران، داشتن دغدغه گردشگری و کمک به حل معضلات طبیعت‌گردی مطرح کردند.

جلسه پس از معارفه تمام دوستان که متشکل از طیف‌های مختلف صنعت گردشگری ازجمله راهنمایان، کانتر‌ها، مؤسسان آژانس‌ها و مجریان تور بودند به‌طور کارگاهی آغاز شد.

کریم شادفر، مدیرعامل آژانس آریاناسیر دالاهو سرفصل‌های مرتبط و معضلات را با پاورپوینت مطرح کردند و ادامه جلسه پیرو همین صحبت‌ها و به‌صورت بحث آزاد و تبادل نظر دنبال شد.

مدیر‌عامل دالاهو با بیان اینکه گردشگری در همه‌ جای دنیا به‌عنوان یک صنعت شناخته شده است صحبت‌های خود را شروع کردند. ایشان برای هر صنعت، متولیان و ارگان‌هایی را معرفی کردند که آنها وظیفه حمایت و بازخواست مشاغل صنف خود را دارا هستند.

وی با بیان اینکه نظارت بر مشاغل خدماتی بسیار دشوارتر از شغل‌های دیگر است، نقدی بر سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری وارد کردند که این سازمان در بسیاری از موارد از فعالان گردشگری حمایت نمی‌کند.

مدیرعامل ارسباران با تائید حرف‌های ایشان ادامه دادند که فعالان گردشگری نیاز به حمایت بیشتر متولیان دارند، هرچند سازمان میراث فرهنگی نیز به نوبه خود گرفتاری‌ها(عدم تخصیص بودجه کافی) و اولویتهای متعددی دارد که شاید به ان دلایل فرصت کافی برای این بخش از فعالیتهای خویش ندارد.

کریم شادفر اشخاص حقیقی و حقوقی که اقدام به برگزاری تور می‌کنند را در دسته‌بندی‌های زیر تقسیم کرد:

1. آژانس‌های مسافرتی (باهدف کسب درامد بلندمدت و گاهی کوتاه‌مدت)
2. گروه‌های فاقد مجوز شخصی یا شرکت‌های کوچک
3. کاروان‌های زیارتی
4. تورهای زیارتی و سیاحتی خانوادگی
5. هیئت‌ها، حسینیه‌ها و مساجد
6. واحدهای منابع انسانی ارگان‌ها و سازمان‌ها
7. واحدهای فرهنگی شهرداری = سرای محله
8. گروه‌های کوهنوردی
9. و...

و در ادامه با بیان اینکه گردشگری هر صنعت است و باید سودده باشد، افزود: هدف شرکت‌های گردشگری: غالباً کسب درآمد از جاذبه‌های توریستی برای بلندمدت است و تمام تلاش خود را جهت حفاظت از این منابع انجام می‌دهند زیرا درآمد آن‌ها از این راه تأمین می‌شود.

کریم شادفر با بیان اینکه تورهای فاقد مجوز، به هر طریق ممکن می‌خواهند کسب درآمد داشته باشند، عدم رعایت اصول و موازین گردشگری در بسیاری از زوایا، بدنام کردن تورهای آژانس‌های مجوز دار، تخریب زنجیره تأمین‌کنندگان (جوامع محلی، اقامت گاه ها، وسایل ایاب و ذهاب)، بدبین کردن مردم به تورها، تغییر در ذائقه مسافران و گردشگران و تخریب محیط‌زیست را از نتایج این‌گونه فعالیت‌ها برشمرد.

وی همچنین متذکر شد که همه فعالانی که دارای مجوز نیستند باعث تخریب نیستند و تمام آژانس‌های مجوزدار نیز همه این موارد را رعایت نمی‌کنند.

مدیرعامل دالاهو همچنین اظهار داشت: گروه‌هایی که تحت هر عنوان و بدون آنکه آموزشی دیده باشند اقدام به اجرای تور می‌کنند، ظرفیت تحمل یک سایت گردشگری را در نظر نمی‌گیرند و تنها به فکر سود کوتاه‌مدت خویش هستند. این امیر باعث می‌شود که بسیاری از سایت‌های طبیعی به‌سرعت تخریب شوند و این به ضرر مؤسساتی است که از اجرای تور کسب درامد می‌کنند.

در نهایت ایشان اشاره کردند که اصلی‌ترین متضرر معضل یاد شده دو گروه ذیل هستند:
۱ـ شرکت‌های گردشگری دارای مجوز نوپا (قاعدتا شرکتهای قدیمی از این معضل آسیب بسیار کمتری خواهند دید)
۲ـ محیط زیست و جاذبه‌های ایران

این فعال گردشگری در خصوص قسمت دوم بحث‌های خود که مربوط به قیمت‌گذاری و آسیب‌های ارزان‌فروشی بود این‌چنین بحث خود را ادامه داد: برای محاسبه هزینه یک پکیج گردشگری فاکتورهای مختلفی وجود دارد اما گروه‌ها و افرادی که مستقل تور اجرا می‌کنند حداقل سه فاکتور هزینه سربار شرکت، هزینه سرشکن عوامل اجرایی تور و مالیات‌های قانونی را محاسبه نمی‌کنند، لذا براحتی با قیمت پایین‌تر به رقابت با شرکتهای قانونی می‌پردازند. وی دلایلی را که می‌توان قیمت‌های تور را کاهش داد چنین برشمرد:

1. عدم پرداخت پول و دستمزد هر یک از خدمات زنجیره تأمین
2. استفاده از خدمات فاقد کیفیت: وسایل نقلیه قدیمی، اقامت بی‌کیفیت، تورلیدر فاقد کارت و...
3. کاهش قیمت برای حربه‌های تبلیغاتی و بازاریابی: (اختصاص بخشی از سود و یا هزینه کردن برای تبلیغ برند)
4. استفاده از امکانات دولتی
5. استفاده از امکانات شخصی و عدم محاسبه هزینه مربوطه (خودرو شخصی، دستمزد شخص تورلیدر، چادر رایگان و...)

شادفر نتایج این‌گونه پکیج بستن را مشابه با آسیب‌هایی دانست که گروه‌های فاقد مجوز به وجود می‌آورند و در مورد اینکه آیا راه‌حلی برای معضلات بیان‌شده هست یا خیر صحبت‌های خود را با ارائه ۷ راهکار به شرح زیر پایان داد و افزود که این راه‌حل‌ها می‌تواند بیشتر شود و باقی دست‌اندرکاران نیز پیشنهاد‌های خود را ارائه دهند و به این لیست اضافه کنند:

1. تدوین قوانین حمایتی از شرکت‌های کارآفرین فعال توسط سازمان میراث فرهنگی
2. در اختیار گرفتن ابزار اجرای قوانین فوق از طریق ارگان‌های زیربط
3. آموزش صحیح و فرهنگ‌سازی از طریق ابزارهای موجود دولتی (تلویزیون، رادیو و...)
4. آموزش به تورلیدرهایی که دوره تورلیدری می‌گذرانند در خصوص قوانین تدوین شده
5. حمایت دوجانبه تورلیدر و آژانس از یکدیگر
6. آموزش دوره‌ای و بازآموزی مدیران و مدیران فنی آژانس‌ها
7. نظارت جدی‌تر بر عملکرد آژانس‌های دارای مجوز

در ادامه صحبت‌ها، آقای شادفر افزودند با همه این توضیحات هر شرکت و یا گروهی مجاز است که محصول خدماتی خود را ارزان بفروشد و صرفا به قیمت پایین پکیج مربوطه نباید و نمی‌توان اعتراضی داشت. چرا که بازار هدف و مشتریان از یک‌سو و کیفیت خدمات ارائه شده از سوی دیگر قیمت پکیج را تعیین می‌کنند.

پیرامون این صحبت‌ها که حدود ۴۵ دقیقه طول کشید دیگر اعضاء، شروع به بحث، گفتمان و اظهارنظر کردند و برخی نیز راه‌حل‌هایی ارائه دادند.

یکی از اعضا با بیان اینکه آژانس‌ها در اجرای خودسرانه‌ی بعضی لیدرها مقصرند گفت: به علت اینکه خیلی از آژانس‌ها حق‌ و حقوق راهنمایان را نمی‌دهند و آن‌ها را به دردسر می‌اندازند، بعضی از راهنمایان خود اقدام به اجرای تور می‌کنند.

یکی دیگر از راهنمایان بیان داشت که این معضلات قابل‌حل نیستند زیرا تمامی زنجیره تأمین‌کنندگان ازجمله صاحبان اقامتگاه‌های محلی و رانندگان نیز باید حضور یابند تا به نتایج جامع‌تری برسیم.

مدیرعامل ارسباران در خصوص اینکه نباید امید خود را از دست دهیم و همواره دست از تلاش برنداریم گفت: اینکه ما بگوییم این مباحث بی‌فایده است و از جای دیگری این مشکلات باید حل شود اشتباه است. ما باید از خودمان شروع کنیم و هرگز تسلیم شرایط موجود نشویم.

یکی از مؤسسان شرکت گردشگری نیز در ادامه بحث اضافه کرد: که همه مشکلات از شرکت‌های کوچک نیست و بسیاری پیش‌آمده که آژانس‌های بزرگ مجری تور، هزینه‌های گزافی در خصوص تأمین‌کنندگان پرداخت می‌کنند و این امر، کار را برای شرکت‌های کوچک‌تر که دارای مجوز هم هستند سخت می‌کند.

یکی دیگر از فعالان گردشگری با بیان اینکه ارزان‌فروشی، وفاداری مشتری را در پی ندارد افزود: ما نباید نگران ارزان‌فروش‌ها باشیم زیرا کالای بی‌کیفیت هیچ‌گاه وفاداری مشتریان را به همراه ندارد و این گروه‌ها خودبه‌خود حذف می‌شوند.

در این میان بحث استانداردسازی تورها نظارت و بازرسی در سازمان میراث فرهنگی در امور گردشگری به خصوص در فضای مجازی که هیچ کنترلی بر روی آن نیست به عنوان یک پیشنهاد مطرح شد و نیاز به حضور سازمان متولی بیش از پیش احساس شد.

در ادامه علی شادلو با جهت‌دهی به بحث‌ها و همچنین مدیریت مباحث، پیشنهاد‌های دیگر دوستان را یادداشت کرد و با جمع‌بندی مباحث، از حضور همه‌ی دوستداران و دلسوزان این صنعت قدردانی کرد و افزود ما هیچ‌گاه دست از تلاش برنمی‌داریم و به سهم خود و در حد توان، تمام نیروی خود را به کار می‌بریم که گردشگری به جایگاه واقعی خود برسد.

در ادامه با شیرینی و شربت از میهمانان پذیرایی شد و با امید به جلسات و مباحث بعدی از یکدیگر خداحافظی کردند.